Nowe produkty, sprawniejsze procesy. Co warto wiedzieć o podatkach?
Rozwój firmy nie musi dokonywać się w laboratorium, z wykorzystaniem przełomowej technologii czy na podstawie kosztownych badań. Czasem wystarczy nowa receptura, usprawnienie procesu lub przygotowanie produktu do wejścia na kolejny rynek. Takie działania mogą mieć również znaczenie w rozliczeniach podatkowych. Warto wiedzieć, co sprawdzić, zanim zamknie się rok.
Właściciel firmy, który planuje wprowadzenie nowego produktu, modernizację procesów czy ekspansję, zwykle zaczyna od kalkulacji kosztów i oceny opłacalności przedsięwzięcia. Analizuje potrzebne nakłady, dostępne środki i potencjalne przychody. Warto, by już na tym etapie uwzględnił jeszcze jeden aspekt: możliwe rozwiązania podatkowe. Poniesione wydatki mogą kwalifikować się do określonych odliczeń.
– Potencjalna ulga podatkowa nie powinna być jednak elementem decyzyjnym, który przesądza o tym, czy będziemy realizować daną inwestycję albo pracować nad nową recepturą. W pierwszej kolejności musimy skupić się na opłacalności przedsięwzięcia, jego rentowności i możliwościach rozwoju rynku zbytu. Jeśli jednak pomyślimy o ulgach już na początku projektu, mogą one w przyszłości dodatkowo poprawić jego rentowność – wyjaśnia Iwona Trubowicz-Marchwińska, ekspertka Erste Bank Polska ds. małych i średnich przedsiębiorstw.
O tym, jakie działania mogą mieć znaczenie w rozliczeniach podatkowych i na co zwrócić uwagę przy ich dokumentowaniu, eksperci rozmawiali podczas webinaru z cyklu "Kolejny krok w biznesie" od Erste Bank Polska.
Nie chodzi o to, żeby opracować sposób wysłania człowieka na Marsa. W praktyce działalność badawczo-rozwojowa może dotyczyć znacznie bardziej przyziemnych rozwiązań, innowacyjnych w skali danej firmy. Trzeba jednak sprawdzić, czy konkretne działania rzeczywiście wpisują się w definicję ulgi.
Sformułowanie "działalność badawczo-rozwojowa" może wywoływać skojarzenie z dużymi przedsiębiorstwami, zapleczem laboratoryjnym i kosztownymi projektami technologicznymi. Tymczasem – jak zauważa Tomasz Dereszewski, doradca podatkowy z firmy Andersen Tax and Legal – innowacyjność można rozpatrywać również w skali konkretnego przedsiębiorstwa. Znaczenie może mieć na przykład opracowanie nowego produktu lub ulepszenie już istniejącego rozwiązania.
Przykłady? Producent kosmetyków pracujący nad nową recepturą, firma z branży chemii budowlanej opracowująca zmodyfikowany skład kleju czy przedsiębiorstwo tworzące oprogramowanie. W każdym z tych przypadków warto sprawdzić, czy prowadzone działania spełniają warunki ulgi badawczo-rozwojowej. Nie wystarczy jednak samo przekonanie, że produkt jest nowatorski. Konieczne jest spełnienie określonych kryteriów i odpowiednie udokumentowanie prac.
Ulga B+R to tylko jedno z dostępnych rozwiązań. W zależności od charakteru przedsięwzięcia warto przyjrzeć się również uldze na prototyp, uldze na ekspansję czy uldze na innowacyjnych pracowników. Każda obejmuje inne rodzaje aktywności i wiąże się z odmiennymi warunkami.
Rozwój produktu rzadko kończy się na opracowaniu jego pierwszej wersji. Trzeba przeprowadzić testy, produkcję próbną, przygotować ofertę i poszukać odbiorców. Każdy z tych etapów wiąże się z innymi wydatkami, a w niektórych przypadkach także z możliwością zastosowania różnych ulg.
Przykładowo prace nad recepturą nowego produktu mogą zostać przeanalizowane pod kątem ulgi B+R. Kiedy firma przechodzi do produkcji próbnej, może sprawdzić, czy spełnia warunki ulgi na prototyp. Z kolei na wydatki związane z promocją i wejściem na nowe rynki warto przeanalizować pod kątem ulgi na ekspansję. Nie oznacza to automatycznie, że każda z nich będzie dostępna dla danego przedsiębiorstwa. Ważne jest właściwe przypisanie kosztów i spełnienie wymagań przewidzianych dla konkretnego rozwiązania.
– Można wyobrazić sobie ulgi jako puzzle, które trzeba odpowiednio ułożyć. W cyklu życia produktu poszczególne rozwiązania mogą dotyczyć różnych etapów: opracowanie nowej receptury, produkcję próbną, sprzedaż i promocję. Kluczowe jest jednak to, by te elementy do siebie pasowały, a wydatki były prawidłowo rozliczone – tłumaczy Tomasz Dereszewski.
Czy z takich możliwości mogą korzystać jedynie duże firmy, dysponujące rozbudowanymi działami finansowymi? Oczywiście, że nie.
– Ulgi podatkowe i możliwość korzystania z nich nie są w żaden sposób ograniczone wielkością przedsiębiorstwa. Zależą od projektu, od tego, co firma robi i co kwalifikuje się do danej ulgi, a nie od tego, czy firma jest duża, czy mała – nie pozostawia wątpliwości Iwona Trubowicz-Marchwińska, ekspertka Erste Bank Polska ds. małych i średnich przedsiębiorstw.
Trzeba jednak uwzględnić nakład pracy. Przygotowanie opisu projektu, kosztorysów i dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki może zająć czas, a czasem wiązać się z dodatkowymi kosztami doradztwa. Dlatego przed rozpoczęciem całego procesu warto oszacować, jakiej korzyści można się spodziewać i czy będzie ona współmierna do zaangażowanych zasobów. Nie zawsze ubieganie się o wszystkie potencjalnie dostępne ulgi będzie najlepszym rozwiązaniem.
Analiza podatkowych możliwości nie powinna ograniczać się do planów na przyszłość ani wydatków poniesionych w ostatnich miesiącach. Warto przyjrzeć się również projektom z poprzednich lat. Przedsiębiorca może nie mieć świadomości, że niektóre zrealizowane już działania spełniały warunki określonej ulgi. Dotyczy to także przedsięwzięć, które nie zakończyły się sukcesem – w przypadku ulgi B+R sam fakt, że prace nie doprowadziły do wprowadzenia produktu na rynek, nie wyklucza możliwości jej zastosowania.
– Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie, czym zajmowaliśmy się w ostatnich latach. Czy pracowaliśmy nad nowym produktem, rozwiązaniem albo procesem? Czy ponosiliśmy wydatki związane z produkcją próbną lub promocją? Jeśli te działania wpisują się w warunki określonych ulg, warto przygotować wstępną kalkulację i ocenić, czy potencjalne korzyści uzasadniają dalsze działania – radzi Tomasz Dereszewski.
Dokumentacja powinna jasno pokazywać, na czym polegał projekt, jakie działania podjęła firma i z jakimi kosztami się one wiązały. Jej znaczenie jest szczególnie duże wtedy, gdy rozliczenie może zostać sprawdzone przez urząd skarbowy.
Dlatego przed rozmową z księgowym lub doradcą podatkowym warto przygotować zestawienie najważniejszych przedsięwzięć, opisać ich przebieg i zgromadzić informacje o poniesionych kosztach. W przypadku bardziej złożonych projektów pomocne może być wsparcie doradcy, który ma doświadczenie w rozliczaniu podobnych działań. Jeśli pojawiają się wątpliwości dotyczące interpretacji przepisów, można również rozważyć wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową.
Co ważne, ulgi nie powinny być traktowane jako pewne źródło finansowania planowanej inwestycji. Mogą natomiast wpłynąć na jej końcową rentowność i pozostawić w przedsiębiorstwie więcej środków, które będzie można przeznaczyć na dalsze działania. Dlatego dobrze uwzględnić je w planowaniu finansowym, ale decyzję o ich zastosowaniu poprzedzić rzetelną analizą.
Świadome zarządzanie firmą to nie tylko poszukiwanie nowych klientów i rynków zbytu. To także przyglądanie się temu, jak wykorzystywane są dostępne zasoby i czy przedsiębiorstwo nie pomija rozwiązań, które mogą wesprzeć jego rozwój. Pierwszym krokiem może być przegląd projektów z ostatnich lat. Wystarczy zebrać informacje o tym, co firma rozwijała lub ulepszała, jakie koszty poniosła i jak może udokumentować te działania. Takie zestawienie ułatwi rozmowę z księgowym lub doradcą podatkowym i pomoże ustalić, czy są podstawy do analizy możliwości zastosowania ulg.