Firma zarabia, ale czy dobrze zarządza pieniędzmi?
Przedsiębiorstwo może sprzedawać coraz więcej, a mimo to mieć problem z zaspokojeniem bieżących wydatków. Wystarczy kilka opóźnionych przelewów, nieprzewidziany koszt lub źle zaplanowana inwestycja, by zachwiać płynnością. Jak uniknąć takich sytuacji?
Płynność pod kontrolą
Regularnie sprawdzaj planowane wpływy na konto i wydatki. Szybciej zauważysz ryzyko zatoru płatniczego i zyskasz czas na reakcję.
Prowadzenie firmy wymaga podejmowania wielu decyzji, zarówno tych strategicznych, związanych z inwestycjami i rozwojem, jak i codziennych, dotyczących płatności, zakupów czy planowania budżetu. W natłoku obowiązków łatwo skupić się przede wszystkim na przychodach i bieżącym saldzie rachunku. Te informacje nie dają jednak pełnego obrazu kondycji przedsiębiorstwa.
Wyzwaniem dla polskich przedsiębiorstw pozostają zatory płatnicze. Z badania "Skaner MŚP", przeprowadzonego dla BIG InfoMonitor i BIK po I kw. 2026 r., wynika, że 87 proc. firm zmaga się z nieterminowymi płatnościami ze strony kontrahentów. Co więcej, 74 proc. badanych przyznaje, że przeterminowane należności negatywnie wpływają na kondycję ich biznesu. Wśród firm stosujących odroczone terminy płatności 29 proc. czeka na uregulowanie faktur ponad dwa miesiące.
W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera planowanie firmowych finansów z wyprzedzeniem. Przedsiębiorca powinien regularnie sprawdzać, kiedy wpłyną pieniądze od kontrahentów, jakie wydatki czekają firmę i jaką rezerwą dysponuje na wypadek trudniejszego okresu.
– Dobre nawyki to przede wszystkim umiejętność podejmowania decyzji finansowych w oparciu o dane, a nie bieżącą sytuację na rachunku firmy. Ważne jest nie tylko to, jakie przedsiębiorstwo osiąga przychody i wyniki sprzedażowe, ale również czy utrzymuje odpowiednie przepływy pieniężne, zachowuje rentowność i ma środki na kolejne inwestycje – podkreśla Anita Rodkiewicz-Ryżek, dyrektorka Green Finance w Erste Leasing, Erste Bank Polska.
Jak przełożyć te zasady na codzienną praktykę? Które nawyki pomagają lepiej kontrolować wydatki, planować przepływy i przygotować firmę na trudniejsze momenty? O tym rozmawiają ekspertki w webinarze z cyklu "Kolejny krok w biznesie" od Erste Bank Polska.
Jednym z podstawowych nawyków, które pomagają uporządkować firmowy budżet, jest oddzielenie pieniędzy przedsiębiorstwa od prywatnych środków właściciela. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej granica ta bywa szczególnie płynna. Przedsiębiorca płaci za firmowe zakupy z prywatnego rachunku, a wpływy z faktur traktuje jak pieniądze dostępne na bieżące potrzeby domowe. W efekcie trudniej mu ocenić, ile kosztuje prowadzenie biznesu i jakimi środkami firma dysponuje.
– Z badań prowadzonych wśród naszych klientów wiemy, że oddzielenie finansów firmowych od prywatnych jest jedną z głównych bolączek przedsiębiorców. Im mniejsza firma, tym trudniej zachować taki podział. Dlatego warto założyć konto firmowe i korzystać z niego w codziennych rozliczeniach – radzi Kamila Węzik, menedżerka ds. projektowania usług dla firm w Erste Bank Polska.
Osobny rachunek ułatwia kontrolowanie wpływów i wydatków, a także współpracę z księgowością. Pozwala szybciej zorientować się, jakie środki należą do przedsiębiorstwa i jakie zobowiązania trzeba z nich pokryć. Co ważne, konto firmowe nie musi generować dodatkowych kosztów. Przy wyborze rachunku warto zwrócić uwagę nie tylko na koszt jego prowadzenia, ale też na rozwiązania, które ułatwiają codzienne zarządzanie finansami firmy.
Warto wyrobić sobie nawyk regularnego zaglądania na konto firmowe. Co dwa–trzy tygodnie dobrze sprawdzić, jakie płatności mamy przed sobą i jakie środki powinny w tym czasie wpłynąć na rachunek. Dzięki temu możemy wcześniej zauważyć, że kontrahent nie zapłacił faktury w terminie, i odpowiednio zareagować.
Kolejny nawyk dotyczy oceny firmowych wydatków. Atrakcyjna oferta, nowy sprzęt czy dodatkowe wyposażenie mogą kusić, ale sama cena zakupu nie powinna przesądzać o decyzji. Ważniejsze jest to, jaką wartość dana rzecz przyniesie przedsiębiorstwu: czy pozwoli zwiększyć przychody, ograniczyć koszty, usprawnić pracę albo poprawić konkurencyjność. W przypadku większych inwestycji warto też wcześniej przeanalizować dostępne źródła finansowania i dopasować je do możliwości firmy.
Dobra organizacja finansów nie oznacza skomplikowanych procedur ani codziennego analizowania rozbudowanych raportów. Ważniejsza jest regularność. Kamila Węzik z Erste Bank Polska wskazuje trzy obszary, którym przedsiębiorca powinien poświęcać uwagę: przyszłe wpływy i wydatki, marżę oraz finansowy bufor bezpieczeństwa.
Drugi element to kontrola marży. Wysokie obroty nie oznaczają, że działalność jest wystarczająco rentowna. Jeśli rosną ceny surowców, usług czy wynagrodzeń, firma może sprzedawać coraz więcej, a jednocześnie zarabiać na poszczególnych produktach lub usługach coraz mniej. Dlatego warto regularnie sprawdzać, ile zostaje po uwzględnieniu kosztów prowadzenia działalności. To marża, a nie sama wartość sprzedaży, pomaga ocenić, czy biznes rzeczywiście przynosi oczekiwany wynik.
Trzeci nawyk to budowanie bufora finansowego. Jego wysokość zależy od specyfiki przedsiębiorstwa, ale jako punkt odniesienia można przyjąć rezerwę odpowiadającą kosztom jednego–trzech miesięcy działalności. Warto uwzględnić w niej m.in. wynagrodzenia, czynsz i inne stałe zobowiązania. Osobno można odkładać środki na wydatki, których termin jest znany z wyprzedzeniem, takie jak podatek. Pomocne bywa w tym wydzielone subkonto lub funkcja celów oszczędnościowych.
Płynność to nie to samo co rentowność
Nawet firma, która dobrze zarabia, może okresowo potrzebować dodatkowej gotówki. Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy realizuje kontrakty z odroczonym terminem płatności. Przedsiębiorstwo ponosi koszty wykonania usługi lub dostarczenia towaru, wystawia fakturę, ale na pieniądze czeka. W tym czasie nadal musi opłacać pracowników, dostawców i bieżące zobowiązania.
Rentowność nie zawsze idzie w parze z płynnością finansową. Firma może realizować wiele kontraktów i wystawiać faktury z odroczonym terminem płatności. Zanim pieniądze pojawią się na rachunku, mija czas. Dlatego tak ważne jest planowanie przepływów i odpowiednie przygotowanie się na okresy, w których firma potrzebuje więcej gotówki.
W takich sytuacjach przedsiębiorca może rozważyć różne rozwiązania, zależnie od przyczyny i skali zapotrzebowania na środki. Przy opóźnionych płatnościach pomocny może być faktoring, a finansowanie obrotowe lub kredyt w rachunku bieżącym mogą wspierać regulowanie bieżących zobowiązań. Jeśli firma planuje zakup maszyn czy urządzeń, warto natomiast przeanalizować rozwiązania leasingowe lub kredyt inwestycyjny.
Dobrze poukładane finanse pomagają nie tylko uniknąć problemów z płynnością. Pozwalają również szybciej ocenić, kiedy firma może bezpiecznie inwestować, a kiedy lepiej zachować większą rezerwę. W takich decyzjach bank może być nie tylko źródłem finansowania, ale również partnerem, który pomaga dobrać rozwiązanie do sytuacji i planów firmy.
Dobre nawyki finansowe nie wymagają rewolucji. Czasem wystarczy regularnie sprawdzać przyszłe wpływy i zobowiązania, kontrolować marżę, oddzielić pieniądze firmowe od prywatnych i odkładać środki na przewidywalne wydatki. To właśnie takie powtarzalne decyzje pomagają budować stabilność i sprawiają, że przedsiębiorca może patrzeć na rozwój biznesu z większym spokojem.