Dotacja to nie wszystko. Jak sfinansować inwestycję w firmie?
Nowa maszyna, modernizacja produkcji, wdrożenie technologii czy wejście na nowy rynek kosztuje. Dotacja może pokryć część wydatków, ale często firma musi najpierw sama zapewnić pieniądze na inwestycję. Jak więc połączyć dotację, kredyt lub leasing, aby nie stracić płynności?
Rozwój biznesu rzadko jest efektem jednej decyzji. Zwykle składa się na niego wiele mniejszych kroków: usprawnienie procesu, zwiększenie mocy produkcyjnych, wprowadzenie nowej usługi czy dotarcie do klientów na kolejnym rynku. Każdy z nich może otworzyć przed firmą nowe możliwości, ale wymaga odpowiedniego przygotowania finansowego.
Właściciele mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw nie zawsze mają do dyspozycji kapitał, który pozwala sfinansować wszystkie plany z własnych środków. Nie oznacza to jednak, że muszą rezygnować z inwestycji lub odkładać ją na nieokreśloną przyszłość. Do wyboru są różne instrumenty: dotacje, kredyty, leasing czy połączenie kilku form finansowania. Sztuka polega na tym, by nie wybierać ich w oderwaniu od specyfiki działalności i potrzeb firmy.
Punktem wyjścia powinna być odpowiedź na pytanie, jakiej zmiany potrzebuje przedsiębiorstwo i jakie efekty ma przynieść planowana inwestycja.
– Dotacja jest instrumentem wspierającym inwestycję, a nie celem samym w sobie. Przedsiębiorca powinien najpierw ustalić, co chce osiągnąć, jakiej zmiany potrzebuje i ile będzie ona kosztować. Dopiero wtedy można szukać programu, który odpowiada na konkretne potrzeby firmy – wskazuje Artur Wycech, dyrektor rozwoju biznesu w Grantspot.
Jak przełożyć pomysł na inwestycję na konkretny plan finansowania, opowiadają eksperci w webinarze z cyklu "Kolejny krok w biznesie" od Erste Bank Polska.
Warto dokładnie przeanalizować nie tylko koszty kwalifikowane, ale również te, które trzeba ponieść, aby zrealizować projekt. Przedsiębiorcy często koncentrują się na wysokości wsparcia, a dopiero później odkrywają, że część wydatków muszą pokryć samodzielnie. Trzeba też sprawdzić harmonogram, wskaźniki i zobowiązania, które pojawiają się po otrzymaniu dotacji
Najpierw pomysł i budżet, później szukanie dotacji
Dotacje często kojarzą się z dużymi przedsiębiorstwami, zaawansowanymi technologiami i projektami badawczymi. Tymczasem możliwości uzyskania wsparcia mogą dotyczyć również mniejszych firm, które chcą usprawnić produkcję, rozwinąć własny produkt, przygotować prototyp lub wprowadzić nowe rozwiązanie do swojej działalności.
Jednak nie każda zmiana kwalifikuje się do dofinansowania. Zakup nowej maszyny czy urządzenia nie oznacza jeszcze, że firma realizuje innowacyjny projekt. Znaczenie mają konkretne kryteria programu, charakter planowanych działań oraz ich zgodność z wymaganiami określonymi przez instytucję prowadzącą nabór. Trzeba również sprawdzić, czy przedsiębiorstwo spełnia warunki dotyczące m.in. wielkości firmy, branży i lokalizacji.
Ważna jest również kolejność działań. Przedsiębiorca, który rozpocznie inwestycję zbyt wcześnie, może stracić możliwość ubiegania się o wsparcie. W wielu programach obowiązuje tzw. efekt zachęty, co oznacza, że przedsięwzięcie nie może być rozpoczęte przed złożeniem wniosku lub podpisaniem umowy – zgodnie z zasadami konkretnego naboru. Warto więc sprawdzić te warunki, zanim firma zamówi urządzenia, podpisze umowy z wykonawcami czy rozpocznie prace.
Równie istotne jest dokładne oszacowanie kosztów. Wysokość dotacji nie zawsze odpowiada rzeczywistym potrzebom inwestycyjnym, ponieważ część wydatków może nie kwalifikować się do dofinansowania. Przedsiębiorca musi wiedzieć, jaką część przedsięwzięcia pokryje ze środków własnych lub finansowania zewnętrznego. Powinien też uwzględnić VAT, koszty uruchomienia inwestycji i ewentualne wydatki, których nie obejmuje program.
Załóżmy, że przedsiębiorstwo planuje zakup nowej linii produkcyjnej. Całkowity koszt inwestycji wynosi 1 mln zł netto, a wybrany program przewiduje dofinansowanie na poziomie 40 proc. kosztów kwalifikowanych. Przy założeniu, że wszystkie wydatki w projekcie spełniają warunki programu, firma może otrzymać 400 tys. zł wsparcia. Pozostałe 600 tys. zł musi jednak sfinansować z innych źródeł.
Co więcej, w wielu programach przedsiębiorca najpierw ponosi wydatki, a dopiero po ich rozliczeniu otrzymuje zwrot części kosztów. Musi więc dysponować pieniędzmi na realizację inwestycji jeszcze przed wypłatą dotacji. Nawet jeśli ostatecznie 40 proc. kosztów pokryją środki publiczne, firma musi wcześniej zapewnić finansowanie całego przedsięwzięcia, w tym wkład własny.
Przy planowaniu finansowania trzeba spojrzeć na całą inwestycję: kiedy przedsiębiorca musi zapłacić za zakup, kiedy otrzyma środki z dotacji i czy od początku musi być właścicielem finansowanego urządzenia. Te kwestie wpływają na wybór odpowiedniego rozwiązania. Właśnie dlatego zachęcamy, by o kredycie czy leasingu rozmawiać na etapie przygotowywania wniosku, a nie po przyznaniu dofinansowania.
W zależności od projektu i wymagań programu warto rozważyć kilka instrumentów. Finansowanie pomostowe pomaga pokryć wydatki do czasu otrzymania refundacji. Kredyt inwestycyjny może sfinansować część nakładów, natomiast przy zakupie maszyn i urządzeń warto przeanalizować również rozwiązania leasingowe. Wśród nich są leasing operacyjny i finansowy oraz pożyczka leasingowa.
Wybór konkretnego rozwiązania zależy jednak od warunków inwestycji i wymagań programu. Przykładowo w leasingu operacyjnym właścicielem przedmiotu finansowania co do zasady pozostaje finansujący. Tymczasem niektóre programy dotacyjne wymagają, aby przedsiębiorca od początku był właścicielem kupowanego urządzenia. W takiej sytuacji rozwiązaniem może być pożyczka leasingowa, w której własność przedmiotu od początku przysługuje przedsiębiorcy. Ostateczny wybór zależy jednak od warunków konkretnej dotacji i oceny transakcji.
Nie wystarczy więc porównać wysokości rat czy kosztu kredytu. Trzeba sprawdzić, czy wybrane finansowanie będzie zgodne z zasadami programu, jak wpłynie na bilans i płynność firmy oraz czy pozwoli zachować środki na bieżącą działalność. Przedsiębiorstwo nie powinno angażować całej dostępnej gotówki w inwestycję, jeśli w tym samym czasie musi regulować zobowiązania wobec dostawców, wypłacać wynagrodzenia i finansować codzienną działalność.
Dofinansowanie może znacząco poprawić ekonomię projektu, ale nie zawsze będzie najlepszym rozwiązaniem. Procedura konkursowa, czas oczekiwania na decyzję, wymagania formalne i późniejsze rozliczenie mogą sprawić, że firma nie zrealizuje inwestycji w terminie, który jest dla niej uzasadniony biznesowo. Jeśli przedsiębiorca musi szybko zwiększyć produkcję, a ocena wniosku potrwa wiele miesięcy, warto porównać potencjalne korzyści z kosztem oczekiwania.
Przed podjęciem decyzji należy ocenić, czy firma będzie w stanie spełnić wszystkie warunki programu. Chodzi nie tylko o prawidłowe udokumentowanie wydatków, ale również o realizację zaplanowanych wskaźników i zachowanie trwałości projektu, jeśli wymagają tego zasady dofinansowania. Atrakcyjna kwota wsparcia nie powinna przesłaniać zobowiązań, które wiążą się z jej otrzymaniem.
Dlatego finansowanie inwestycji warto planować kompleksowo. Takie podejście zakłada współpracę przedsiębiorcy, doradcy zajmującego się dotacjami oraz instytucji finansującej. Dlatego o finansowaniu warto porozmawiać jeszcze na etapie przygotowania inwestycji. Doradca może pomóc zestawić harmonogram dotacji z potrzebami finansowymi firmy i sprawdzić, które rozwiązania można połączyć z warunkami programu. Takie podejście stosują doradcy Erste Bank Polska i Erste Leasing, współpracując w obszarze dotacji z Grantspot.
Od czego zacząć? Eksperci wskazują na trzy informacje, które warto przygotować jeszcze przed pierwszą rozmową o finansowaniu: kiedy trzeba zapłacić za inwestycję, kiedy można spodziewać się wypłaty dotacji i jakie warunki dotyczące własności przedmiotu finansowania określa program. Przydatne będą również wstępny budżet, opis planowanego przedsięwzięcia, informacje o doświadczeniu firmy i przewidywanych przepływach finansowych.
Planując inwestycję, najpierw warto określić jej cel, koszt i termin. Następnie sprawdzić możliwości dotacji i policzyć, jaką część wydatków trzeba sfinansować samodzielnie. Im wcześniej uda się połączyć te dwa elementy, tym łatwiej będzie można dobrać rozwiązanie, które pozwoli firmie się rozwijać bez nadmiernego obciążania jej płynności.